Móng đơn lệch tâm: Cấu tạo, cách tính và lưu ý thi công

Móng đơn lệch tâm là giải pháp móng thường được sử dụng khi cột nằm sát ranh giới đất hoặc tải trọng công trình không truyền qua tâm móng, gặp nhiều khó khăn thi công. Vậy móng đơn lệch tâm có cấu tạo như thế nào, cách tính toán ra sao và cần lưu ý gì khi thi công? Cùng Trường Sinh tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Móng đơn lệch tâm là gì?

Móng đơn lệch tâm là loại móng mà điểm giao nhau giữa trục cột và trục đài móng không trùng nhau. Bạn có thể hình dung đơn giản như sau: khi bạn đặt một cột lên nền móng, vị trí trung tâm của cột không nằm ở chính giữa nền móng (bị dịch chuyển sang một phía). Nguyên nhân của việc này thường đến từ hạn chế về không gian xây dựng hoặc do yêu cầu kiến trúc đặc thù.

Cấu tạo

Cấu tạo móng đơn lệch tâm sẽ giống với móng đơn thông thường gồm:

• Đài móng: Đế của móng, chịu lực trực tiếp từ cột.

• Cột: Truyền tải trọng từ các tầng xuống đài móng.

• Cốt thép: Hệ thống cốt thép gia cường cho đài móng, chịu lực uốn và cắt.

• Bê tông: Liên kết các thành phần của móng, tạo thành khối thống nhất.

Ứng dụng

Móng đơn lệch tâm được sử dụng tại các công trình dân dụng, công nghiệp có điều kiện thi công hạn chế, yêu cầu kỹ thuật cao. Loại móng này thường xuất hiện trong các nhà phố, công trình giáp ranh, cải tạo hoặc nâng cấp công trình cũ. Việc áp dụng phương án này sẽ giúp tối ưu không gian thi công và giảm chi phí vật tư so với các phương án thi công khác.

Móng đơn lệch tâm được sử dụng tại công trình đặc thù, điều kiện thi công hạn chế

Móng đơn lệch tâm 2 phương là gì?

Đây là loại móng mà tâm cột không chỉ lệch so với tâm đài móng theo một phương mà còn lệch theo hai phương vuông góc với nhau. Điều này xảy ra khi cột chịu tác dụng của tải trọng lệch tâm phức tạp, hoặc yêu cầu kiến trúc bắt buộc phải bố trí cột lệch tâm theo cả 2 hướng.

Việc tính toán móng đơn lệch tâm 2 phương đòi hỏi sự chính xác cao. Trong một số trường hợp, kỹ sư nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia để đảm bảo sự chính xác và hợp lý của thiết kế

5 yếu tố khi thiết kế móng đơn lệch tâm

Thiết kế móng đơn lệch tâm là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự tính toán chính xác và kinh nghiệm thiết kế. Do tâm cột không trùng với tâm đài móng, cấu kiện này sẽ phải chịu tác động của lực dọc và mô men uốn, gây nhiều khó khăn khi thiết kế.

Khi thiết kế móng đơn lệch cần, cần xem xét kỹ lưỡng những yếu tố sau:

• Độ lệch tâm: Đảm bảo khoảng cách giữa tâm cột và tâm đài móng phù hợp. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến sự phân bố nội lực.

• Tải trọng tác dụng: Gồm tải trọng tạm thời và tải trọng thường xuyên.

• Cốt thép: Lượng thép cần thiết kế đảm bảo khả năng chịu uốn và cắt. Nếu lượng thép không được phân bổ đều hoặc quá ít sẽ dẫn đến tình trạng lún, nứt theo thời gian sử dụng.

• Tính chất đất nền: Gồm cường độ chịu lực và mô đun biến dạng của đất, quyết định đến khả năng chịu lực của móng.

• Kích thước đài móng: Đảm bảo đài móng đủ lớn để truyền tải trọng xuống nền đất.

Thiết kế móng đơn lệch tâm đòi hỏi sự tính toán chính xác và kinh nghiệm thiết kế

Các tính toán móng đơn lệch tâm

Nguyên tắc tính móng đơn lệch tâm sẽ dựa trên sự cân bằng giữa tải trọng và khả năng chịu lực của nền đất.

• Tải trọng đặt đúng tâm: Áp lực móng không được vượt quá giá trị cường độ tiêu chuẩn của đất nền.

• Tải trọng lệch tâm: Áp lực móng có thể tăng lên 1,2 lần so với cường độ tiêu chuẩn đất nền.

Ta có công thức tính như sau:

Giải thích ký hiệu:

• b: Chiều rộng đế móng

• q: Tải trọng bên của móng đơn

• c: Lực dính của lớp đất

• A, B, D: Hệ số phụ thuộc vào góc nội ma sát của đất

• m: Hệ số điều kiện làm việc của móng

Việc tính toán chính xác sẽ đảm bảo sự an toàn và ổn định của móng công trình thông qua việc kiểm soát chặt chẽ áp lực tiếp xúc giữa móng và nền đất.

5 lưu ý khi thi công móng đơn lệch tâm

Thi công móng đơn lệch tâm sẽ cần lưu ý những điều quan trọng sau:

• Khảo sát địa chất và nền đất: Cần khảo sát kỹ về đặc điểm địa chất, mực nước ngầm và khả năng chịu tải của nền đất tại vị trí xây dựng, để đưa ra phương án xử lý nền, chọn kích thước móng và chiều sâu chôn móng.

• Tính toán tải trọng và độ lệch tâm: Kỹ sư cần xác định tải trọng từ cột, dầm, sàn và các bộ phận phía trên truyền xuống móng. Thiết kế phải xem xét đến mô men uốn và sự phân bố áp lực dưới đáy móng để hạn chế nguy cơ lún, nghiêng.

• Thi công cốt thép đúng bản vẽ: Đường kính, số lượng, khoảng cách và vị trí đặt thép phải tuân thủ hồ sơ thiết kế kết cấu. Đảm bảo chiều dài neo, lớp bê tông bảo vệ và liên kết giữa thép móng và thép cột.

• Kiểm tra cốp pha và cao độ: Trước khi đổ bê tông, cần kiểm tra coppha, vị trí tim cột, cao độ đáy móng, hệ thống cốt thép và các chi tiết chờ nhằm tránh sai lệch khó khắc phục sau này.

Khi thi công phải khảo sát kỹ nền đất và thi công cốt thép đúng bản vẽ

Giải pháp xử lý móng nhà lệch tâm

Trong trường hợp móng nhà lệch tâm, có thể sử dụng móng chân vịt để làm giảm độ lệch tâm. Bên cạnh đó còn có một phương pháp khác đó là chèn thêm cột chống lật và cũng là loại móng chân vịt.

Sử dụng giằng móng để chịu một phần momen sinh ra trong đài cọc. Lúc này, giằng móng có tác dụng như là dầm 1 nhịp gác len 2 gối là 2 đài móng. Việc bố trí như thế này sẽ làm giảm thép lớp trên đài móng, đảm bảo tính ổn định hệ dài, hạn chế quá trình lún lệch đài móng.

Việc thiết kế và thi công móng đơn lệch tâm đòi hỏi sự tính toán cẩn thận nhằm kiểm soát áp lực nền, mô men uốn và nguy cơ lún lệch. Bên cạnh việc sử dụng vật liệu đạt yêu cầu, công trình cần được khảo sát địa chất và triển khai theo hồ sơ thiết kế kết cấu cụ thể. Tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật ngay từ giai đoạn làm móng sẽ góp phần hạn chế rủi ro và nâng cao độ ổn định cho công trình trong quá trình sử dụng.